ارتودنسی متحرک روشی است که برای بسیاری از افراد، مخصوصا کودکان و نوجوانان، میتواند آغاز یک مسیر درست برای داشتن دندانهایی منظمتر باشد. این نوع ارتودنسی با استفاده از پلاکهایی انجام میشود که قابلیت خارج شدن از دهان را دارند و همین ویژگی، آن را به گزینهای متفاوت نسبت به ارتودنسی ثابت تبدیل کرده است. در این مقاله به صورت خلاصه اما کاربردی، بخش زیادی از پاسخ سوالات رایج درباره ارتودنسی متحرک را دریافت میکنید؛ از اینکه دقیقا چیست و چگونه کار میکند تا مزایا، معایب، نحوه استفاده، مراقبتها و هزینه آن. اگر به دنبال یک دید شفاف و واقعی قبل از شروع درمان هستید، این راهنما برای شما نوشته شده است.
بیشتر بخوانید: لمینت دندان مدرن، بهویژه نوع سرامیکی، آنقدر طبیعی است که حتی از نزدیک هم تشخیص آن دشوار است.
ارتودنسی متحرک چیست و چگونه عمل می کند؟
ارتودنسی متحرک نوعی درمان ارتودنسی است که در آن از پلاکهای قابل جابهجایی برای اصلاح موقعیت دندانها یا هدایت رشد فک استفاده میشود. این پلاکها به صورت اختصاصی برای هر فرد ساخته میشوند و با وارد کردن فشار ملایم و کنترلشده، باعث حرکت تدریجی دندانها میشوند. برخلاف ارتودنسی ثابت، بیمار میتواند پلاک را هنگام غذا خوردن یا تمیز کردن دهان خارج کند که همین موضوع، تجربه درمان را سادهتر میکند.
نحوه عملکرد ارتودنسی متحرک وابسته به نظم استفاده است. پلاک باید ساعت مشخصی از روز داخل دهان باشد تا فشار لازم به دندانها وارد شود. این روش بیشتر برای ناهنجاریهای خفیف تا متوسط، اصلاح عادات دهانی و کنترل رشد فک در سنین پایین کاربرد دارد و اگر بهدرستی استفاده شود، میتواند نتایج قابل قبولی ایجاد کند.
تفاوت ارتودنسی متحرک با ارتودنسی ثابت
یکی از سوالات پرتکرار بیماران این است که ارتودنسی متحرک چه تفاوتی با ارتودنسی ثابت دارد و کدام روش انتخاب بهتری است. تفاوت اصلی در ساختار و میزان کنترل درمان است. در ارتودنسی ثابت، براکتها به دندانها متصل میشوند و حرکت دندانها به شکل دقیقتری تحت نظر متخصص انجام میشود. اما در ارتودنسی متحرک، بخش زیادی از موفقیت درمان به همکاری بیمار بستگی دارد.
از نظر کاربرد، ارتودنسی ثابت برای مشکلات پیچیدهتر مناسبتر است، در حالی که ارتودنسی متحرک بیشتر برای اصلاحات محدود، درمانهای مرحلهای یا نگهداری نتایج ارتودنسی استفاده میشود. رعایت بهداشت دهان در روش متحرک آسانتر است، اما اگر پلاک به اندازه کافی استفاده نشود، نتیجه مطلوب حاصل نخواهد شد.
ارتودنسی متحرک برای چه کسانی مناسب است؟
ارتودنسی متحرک بیشتر برای افرادی مناسب است که ناهنجاری دندانی یا فکی آنها در حد خفیف تا متوسط قرار دارد. این روش در کودکان و نوجوانانی که هنوز در سن رشد هستند، کاربرد گستردهای دارد، زیرا میتوان با آن جهت رشد فک را کنترل کرد و از بروز مشکلات شدیدتر در آینده جلوگیری نمود.
در بزرگسالان، ارتودنسی متحرک معمولا برای مرتبسازی جزئی دندانها، بستن فاصلههای کم یا به عنوان پلاک نگهدارنده بعد از ارتودنسی ثابت استفاده میشود. افرادی که به دنبال درمانی با ظاهر سادهتر هستند و میخواهند آزادی بیشتری هنگام غذا خوردن داشته باشند، اغلب این روش را ترجیح میدهند. البته تشخیص نهایی باید پس از معاینه تخصصی انجام شود.
بیشتر بخوانید: فاصلههای ناخواسته بین دندانها، بهویژه دندانهای جلو، میتواند با کامپوزیت دندان بسته شود. این روش سریعتر و مقرونبهصرفهتر از ارتودنسی برای این منظور است.
مزایای ارتودنسی متحرک
ارتودنسی متحرک مزایای متعددی دارد که باعث محبوبیت آن شده است. اولین مزیت، قابلیت خارج کردن پلاک است که به رعایت بهتر بهداشت دهان کمک میکند. بیمار میتواند بدون دردسر مسواک بزند و نخ دندان استفاده کند، بدون اینکه نگران گیر کردن غذا در براکتها باشد.
مزیت دیگر، راحتی نسبی پلاک در مقایسه با ارتودنسی ثابت است. زخم شدن لب و گونه کمتر اتفاق میافتد و ظاهر پلاک معمولا سادهتر است. همچنین این روش برای کودکانی که نیاز به هدایت رشد فک دارند، انتخابی منطقی محسوب میشود. در بسیاری از موارد، هزینه ارتودنسی متحرک نیز نسبت به روش ثابت کمتر است.
معایب و محدودیت های ارتودنسی متحرک
با وجود مزایا، ارتودنسی متحرک محدودیتهایی هم دارد که نباید نادیده گرفته شود. این روش برای اصلاح ناهنجاریهای شدید دندانی یا حرکات پیچیده دندانها مناسب نیست و در چنین شرایطی، ارتودنسی ثابت نتیجه بهتری خواهد داشت.
مهمترین چالش ارتودنسی متحرک، وابستگی آن به همکاری بیمار است. اگر پلاک بهطور منظم استفاده نشود، روند درمان مختل میشود. همچنین احتمال گم شدن یا شکستن پلاک وجود دارد. برخی افراد در روزهای ابتدایی استفاده، دچار اختلال جزئی در صحبت کردن میشوند که معمولا موقتی است و پس از عادت کردن دهان برطرف میشود.
انواع پلاک های ارتودنسی متحرک و کاربرد هرکدام
پلاکهای ارتودنسی متحرک بسته به هدف درمان، انواع مختلفی دارند و هرکدام برای شرایط خاصی طراحی میشوند. شناخت این انواع به درک بهتر روند درمان کمک میکند.
-
پلاکهای ساده برای مرتبسازی محدود دندانها
-
پلاکهای فانکشنال برای هدایت رشد فک بالا یا پایین
-
پلاکهای نگهدارنده برای حفظ نتایج ارتودنسی
انتخاب نوع پلاک بر اساس سن بیمار، شدت ناهنجاری و هدف درمان انجام میشود و باید کاملا شخصیسازی شده باشد.
نحوه استفاده صحیح از ارتودنسی متحرک
برای اینکه ارتودنسی متحرک نتیجه مطلوبی داشته باشد، نحوه استفاده از آن اهمیت زیادی دارد. معمولا توصیه میشود پلاک روزانه بین ۱۴ تا ۲۰ ساعت داخل دهان باشد. خارج کردن پلاک فقط هنگام غذا خوردن، نوشیدن مایعات داغ و مسواک زدن مجاز است.
پلاک باید هر روز تمیز شود تا از تجمع باکتری و ایجاد بوی نامطبوع جلوگیری شود. استفاده از مسواک نرم و شوینده مناسب برای پلاک ضروری است. نگهداری پلاک در جعبه مخصوص، از آسیب و آلودگی آن جلوگیری میکند و عمر پلاک را افزایش میدهد.
بیشتر بخوانید: هزینه بلیچینگ دندان بسته به روش انجام، کیفیت مواد و کلینیک متفاوت است. بلیچینگ در مطب معمولاً سریعتر و ماندگارتر است و به همین دلیل قیمت بالاتری دارد
مراقبت های لازم در طول درمان با ارتودنسی متحرک
در طول درمان با ارتودنسی متحرک، رعایت بهداشت دهان و دندان نقش بسیار مهمی دارد. مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان و شستشوی دهان به پیشگیری از پوسیدگی و التهاب لثه کمک میکند. پلاک نیز باید به صورت روزانه تمیز شود و از قرار دادن آن در آب داغ خودداری شود.
مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی برای بررسی و تنظیم پلاک ضروری است. در این جلسات، روند حرکت دندانها بررسی میشود و در صورت نیاز تغییرات لازم انجام میگیرد. همکاری بیمار در این مرحله تاثیر مستقیمی بر نتیجه نهایی درمان دارد.
هزینه ارتودنسی متحرک به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه ارتودنسی متحرک به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمیتوان برای آن عدد ثابتی در نظر گرفت. نوع پلاک، مدت زمان درمان، سن بیمار و میزان ناهنجاری دندانها از جمله عوامل موثر هستند. معمولا این روش نسبت به ارتودنسی ثابت هزینه کمتری دارد، اما در برخی شرایط ممکن است نیاز به چند پلاک یا تنظیمات متعدد باشد.
انتخاب مرکز درمانی معتبر اهمیت زیادی دارد، زیرا طراحی دقیق پلاک و پیگیری منظم درمان نقش تعیینکنندهای در موفقیت آن دارد. مراجعه به کلینیک دنداپزشکی مهر لبخند میتواند خیال بیمار را از بابت کیفیت درمان و برنامهریزی اصولی راحت کند.
نتیجه گیری
ارتودنسی متحرک روشی منعطف و کاربردی برای اصلاح برخی ناهنجاریهای دندانی و فکی است که با همکاری بیمار میتواند نتایج موثری ایجاد کند. این روش بهویژه برای کودکان در سن رشد و اصلاحات محدود دندانی گزینه مناسبی محسوب میشود. انتخاب آگاهانه و رعایت اصول استفاده، نقش اصلی در موفقیت این درمان دارد.
سوالات متداول
ارتودنسی متحرک چیست؟
روشی از درمان ارتودنسی با پلاک قابل خارج کردن برای اصلاح محدود دندانها یا فک است.
ارتودنسی متحرک چند ساعت در روز باید استفاده شود؟
معمولا بین ۱۴ تا ۲۰ ساعت در روز طبق نظر متخصص توصیه میشود.
آیا این نوع ارتودنسی درد دارد؟
در روزهای اول ممکن است فشار خفیفی احساس شود که به مرور کاهش پیدا میکند.
این ارتودنسی برای بزرگسالان مناسب است؟
برای اصلاحات جزئی دندانی یا به عنوان پلاک نگهدارنده کاربرد دارد.
اگر این ارتودنسی استفاده نشود چه می شود؟
روند درمان متوقف میشود و ممکن است نتیجه مطلوب به دست نیاید.