سیاه شدن لثه کودکان از آن مواردی است که دیدنش میتواند هر پدر و مادری را نگران کند، اما واقعیت این است که در بسیاری از مواقع، علت آن کاملا بیخطر است و فقط نیاز به بررسی دقیقتری دارد تا علت اصلی مشخص شود. در مقدمه همین را بدانید که تغییر رنگ لثه در کودکان ممکن است تحت تأثیر عوامل ژنتیکی، کمبود ویتامین، رشد دندان، ضربه، تجمع رنگدانه یا حتی عادات دهانی باشد. البته در تعدادی از موارد نیز این علامت میتواند یک زنگ خطر باشد و باید توسط دندانپزشک ارزیابی شود. در این مقاله به طور کامل و ساده تمام دلایل احتمالی، روش تشخیص، عوامل خطر، راههای درمان و مراقبتهای خانگی را بررسی میکنیم تا کاملاً خیالتان راحت شود.
بیشتر بخوانید: کامپوزیت دندان یا Dental Composite Bonding، یک روش نوین در دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی است که در آن از مواد رزینی (پلیمری) به رنگ طبیعی دندان استفاده میشود
علت سیاه شدن لثه کودکان چیست؟
تغییرات طبیعی و ژنتیکی رنگ لثه
در بسیاری از کودکان تغییر رنگ لثه هیچ ارتباطی با بیماری ندارد و صرفا نتیجه مقداری ملانین بیشتر در بافت لثه است. همانطور که رنگ پوست افراد متفاوت است، لثهها هم میتوانند طیف روشن تا تیره داشته باشند. سیاه شدن لثه کودکان معمولا از سالهای ابتدایی زندگی قابل مشاهده است و به مرور ثابت باقی میماند. اگر سیاهی لثه کودک از ابتدا وجود داشته و همراه با علائم دیگری نیست، بسیار محتمل است که این موضوع کاملاً طبیعی باشد. والدین زمانی باید کمی دقیقتر شوند که تغییر رنگ ناگهانی باشد یا فقط در یک نقطه کوچک دیده شود و به مرور گسترش پیدا کند.
لثههای تیره هنگام رشد دندان
در دوران رویش دندان شیری یا حتی دندان دائمی، لثه ممکن است تیرهتر یا حتی بنفش دیده شود. این حالت در اثر فشار دندان زیر لثه رخ میدهد و به آن «کیست رویشی» اطلاق میشود. در ظاهر ممکن است کودک دچار خونمردگی لثه به نظر برسد اما واقعیت این است که این تغییر رنگ طبیعی است و معمولا پس از بیرون آمدن دندان از بین میرود. بسیاری از والدین با دیدن این حالت سریعا تصور میکنند کودک نیاز به درمان فوری دارد، در حالی که تنها نیاز به صبر و بررسی دورهای وجود دارد.
کمبود ویتامینها و مواد معدنی
گاهی سیاه شدن لثه کودکان کمبود برخی عناصر مثل آهن، ویتامین C یا ویتامین B12 دیده میشود. این نوع تغییر رنگ معمولا همراه با علائم دیگری مانند ضعف، رنگپریدگی پوست، بیاشتهایی یا خستگی است. کمبود آهن میتواند روی بافت نرم لثهها هم اثر بگذارد و حتی موجب التهاب شود. در صورت مشاهده سیاهی جدید همراه مشکلات ذکر شده، بررسی آزمایش خون بهترین راه برای یافتن علت است.
مصرف دارو یا مکملهای خاص
در مواردی که کودکان مدت طولانی از داروهای خاص یا مکملهای آهندار استفاده میکنند، احتمال دارد لثه کمی تیرهتر به نظر برسد. این اتفاق به دلیل رسوب مواد در سطح بافتهای دهانی است. والدین معمولا پس از شروع مکملها چنین تغییری را متوجه میشوند و اگر پزشک دارو را ضروری تشخیص دهد، توصیه به ادامه مصرف میشود. تیرگی ناشی از دارو خطرناک نیست اما اگر ظاهر آن آزاردهنده باشد، دندانپزشک میتواند راهکارهایی برای کاهش آن پیشنهاد کند.
بهداشت نامناسب دهان و تجمع پلاک
وقتی مسواک زدن منظم انجام نشود، پلاکهای میکروبی روی لثه و دندانها تجمع پیدا میکنند. این پلاک در ابتدا سفید یا زرد است اما با گذشت زمان و تماس با رنگدانههای غذایی تیرهتر دیده میشود و گاهی والدین تصور میکنند لثه کودک در حال سیاه شدن است. در واقع تیرگی سطح لثه در این مواقع ناشی از تجمع باکتری یا لکههای غذایی است و با تمیز کردن صحیح دهان قابل برطرف شدن است.
ضربه یا آسیب به لثه
اگر کودک هنگام بازی ضربهای به دهان دریافت کند، گاهی نقطهای از لثه حالت کبودی پیدا میکند و به رنگ تیره یا بنفش دیده میشود. این محل معمولا حساس است و کودک هنگام غذا خوردن کمی درد احساس میکند. سیاهی ناشی از ضربه معمولاً طی چند روز تا چند هفته برطرف میشود. البته اگر تغییر رنگ گسترده یا همراه با خونریزی مداوم بود، بررسی دندانپزشکی توصیه میشود.
بیشتر بخوانید: لمینت دندان سرامیکی یا پرسلن، باکیفیتترین و طبیعیترین نوع لمینت است. این لمینتها از چینی دندانپزشکی (پرسلن) ساخته میشوند و مزایای زیر را دارند.
نشانههایی که میگویند سیاه شدن لثه کودک طبیعی نیست
تغییر رنگ ناگهانی یا سریع
اگر لثه کودک در مدت کوتاه دچار تیرگی شده باشد، به خصوص اگر فقط در یک نقطه رخ دهد، بررسی دندانپزشکی ضروری است. تغییرات ناگهانی بیشتر احتمال دارند مرتبط با التهاب، عفونت یا مشکلات سیستماتیک باشند.
همراه بودن با بوی بد دهان یا درد
زمانی که سیاهی لثه همراه با درد، تورم، بوی نامطبوع دهان، تب یا بیقراری باشد، احتمال مشکل عفونی وجود دارد. این موارد معمولا به درمان نیاز دارند و نباید به تأخیر انداخته شوند.
لثههای تیره همراه خونریزی
اگر کودک هنگام مسواک زدن یا خوردن غذا، خونریزی لثه دارد و در کنار آن تغییر رنگ تیره پیدا کرده، این وضعیت ممکن است مرتبط با التهاب لثه، کمبود ویتامین یا حتی مصرف نادرست مسواک باشد. تشخیص سریع میتواند از آسیب بیشتر به بافت لثه جلوگیری کند.
چگونه سیاه شدن لثه کودک را تشخیص دهیم؟
معاینه کامل دندانپزشکی
دندانپزشک با نگاه دقیق به لثهها، بررسی تاریخچه پزشکی و پرسیدن چند سؤال درباره تغذیه و علائم همراه، معمولا علت را تشخیص میدهد. چون در بسیاری از موارد تیرگی، نشانه بیماری نیست، معاینه نقش کلیدی در آرامش والدین دارد.
بررسی سابقه خانوادگی
اگر یکی از والدین لثههای تیره دارد، احتمال زیادی وجود دارد که تیرگی لثه کودک هم ژنتیکی باشد. بسیاری از خانوادهها با شنیدن این موضوع احساس آرامش بیشتری پیدا میکنند.
آزمایش خون در موارد خاص
برای کودکانی که علائم ضعف، کمخونی یا خستگی دارند، پزشک ممکن است آزمایش خون درخواست کند. این مرحله هم کمک میکند علتهای تغذیهای شناسایی شوند و هم از بروز مشکلات آینده جلوگیری گردد.
درمان سیاه شدن لثه کودکان
درمان بر اساس علت اصلی
روش درمان کاملاً به دلیل تیرگی بستگی دارد. اگر علت ژنتیکی باشد، نیازی به هیچ اقدامی نیست. اما در موارد ناشی از بهداشت ضعیف یا عفونت، دندانپزشک درمانهایی مانند جرمگیری تخصصی، آموزش بهداشت دهان یا داروهای موضعی را توصیه میکند. گاهی نیز اگر تیرگی ناشی از آسیب باشد فقط گذر زمان نیاز است تا بافت خودش ترمیم شود.
اصلاح عادات دهانی
در بسیاری از موارد با بهتر شدن سبک مسواکزدن، استفاده منظم از نخ دندان مخصوص کودکان و کاهش خوراکیهای رنگی و چسبنده، سیاه شدن لثه کودکان به مرور کمتر میشود. همین اقدامات ساده از بدتر شدن شرایط جلوگیری میکند.
نقش تغذیه سالم
کودکانی که رژیم متعادلتری دارند کمتر دچار تغییر رنگ غیرطبیعی لثه میشوند. مصرف میوههای تازه، سبزیجات، منابع آهن و مکملهای مورد نیاز طبق تجویز پزشک، نقش مهمی در سلامت لثهها دارد.
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
در موارد زیر مراجعه سریع توصیه میشود:
-
سیاهی لثه ناگهانی ظاهر شده باشد.
-
کودک درد، تب، بوی بد دهان یا تورم داشته باشد.
-
خونریزی هنگام مسواک زدن افزایش پیدا کرده باشد.
-
تیرگی بعد از چند هفته بهتر نشود.
کلینیک دندانپزشکی مهر لبخند همواره این موارد را با دقت بررسی میکنند و با ارزیابی کامل علت اصلی را مشخص میکنند.
بهترین روشهای پیشگیری از سیاه شدن لثه کودک
مسواک زدن صحیح و منظم
رعایت بهداشت دهان سادهترین و مؤثرترین روش برای جلوگیری از سیاه شدن لثه کودکان است. مسواک نرم، خمیردندان مناسب و آموزش صحیح به کودک سه عنصر مهم هستند. فشار زیاد هنگام مسواک زدن نیز میتواند باعث التهاب و تغییر رنگ شود، بنابراین باید روش صحیح را یاد داد.
محدود کردن خوراکیهای رنگی
آبمیوههای بستهبندی، نوشابه، آدامسهای رنگی و تنقلات صنعتی میتوانند لثه را موقتاً تیره کنند یا باعث افزایش پلاک شوند. بهتر است این خوردنیها محدود شوند و پس از مصرف، کودک دهانش را آبکشی کند.
بیشتر بخوانید: قبل از انجام بلیچینگ دندان، رعایت چند نکته مهم میتواند نتیجه کار را بهبود دهد و از عوارض احتمالی جلوگیری کند.
سخن پایانی سیاه شدن لثه کودکان
در مجموع، سیاه شدن لثه کودکان همیشه نشانه یک مشکل جدی نیست و در بسیاری از موارد علت آن طبیعی یا موقت است. با این حال اگر تغییر رنگ ناگهانی باشد یا همراه درد، تورم و خونریزی دیده شود، مراجعه به دندانپزشک بهترین تصمیم است. با رعایت بهداشت دهان، تغذیه مناسب و بررسی بهموقع میتوان سلامت لثه و دندانهای کودک را بهخوبی حفظ کرد.
سوالات متداول سیاه شدن لثه کودکان
چرا لثه بچه من سیاه شده؟
ممکن است علت آن ژنتیک، کمبود ویتامین، ضربه، رشد دندان یا بهداشت دهان باشد.
سیاه شدن لثه کودکان خطرناک است؟
در بیشتر مواقع نه، اما اگر همراه درد یا تورم باشد باید بررسی شود.
برای درمان سیاهی لثه بچه چیکار کنم؟
اول باید علت مشخص شود، سپس دندانپزشک بهترین راه درمان را پیشنهاد میدهد.
سیاهی لثه با مسواک برطرف میشود؟
اگر علت آن تجمع پلاک باشد بله، با بهداشت خوب دهان بهتر میشود.
آیا سیاه شدن لثه کودکان نشانه کمبود آهن است؟
در بعضی موارد بله، اما باید همراه با علائم دیگر بررسی و آزمایش انجام شود.